Մշակութային մարդաբան Աղասի Թադևոսյանի խոսքը «Ազգային գաղափարախոսությունը 21-րդ դարում» թեմայով հանդիպում-քննարկման ժամանակ

Մշակութային մարդաբան Աղասի Թադևոսյանի խոսքը «Բարեփոխումների աջակցության հանրային նախաձեռնության» կազմակերպած  «Ազգային գաղափարախոսությունը  21-րդ դարում» թեմայով հանդիպում-քննարկման ժամանակ

Ազգային գաղափարախոսության գործոններից մեկը էթնիկության, մյուսը՝ պետականության գործոնն է, որը  կառուցելու համար՝ ուզենք, թե չուզենք, միայն էթնիկական ազգի գաղափարի վրա կենտրոնացված լինելուց` անցնելն է քաղաքացիական ազգի ձևավորմանը, որը, իմ կարծիքով, մեկնարկային փուլում է: Սակայն, շատ կարևոր է քաղաքացիական ազգի ձևավորման  գաղափարը կենտրոնացնել Հայաստանում` որպես պետության քաղաքականություն,  իսկ էթնիկական ազգի գաղափարը` Սփյուռքի հայապահպան հիմնական  ստրատեգիաներից  է:

Իսկ ի՞նչ բաղադրիչներ պետք է ունենան դրանք.  նախ սկզբունքների մասին ճիշտ  մոտեցում պետք է լինի` դրանք չպետք է լինեն օտարող և մենք պետք է հասկանանք, որ  հայաստանյան  հասարակությունը  և Սփյուռքը շատ բազմազան  են, շերտավորված, օրինակ, կրոնական տեսանկյունից` կան համշենահայեր, որ մահմեդական հայեր են, բավականին ծպտված հայեր ունենք, օրինակ, Թուրքիայում, կաթոլիկ հայեր`  ֆրանկներ և’ Հայաստանում, ևՋավախքում: Այսինքն, մենք բազմատարր ենք, հետևաբար  մեր գաղափարախոսությունը պետք է բխի այս բազմատարրությունից`լինի  ներառող  և ոչ մի դեպքում` օտարող: Եվ շատ  կարևոր է  հասկանալ, թե  քաղաքացիական  ազգի ձևավորման ընթացքում ի՞նչ տիպն ենք ընտրում:

Կարծում եմ, հիմա քաղաքացիական ազգի պատրիարխալ ձևից մենք փորձում ենք անցում կատարել ավելի  ակտիվիստական ձևի` շրջանցելով հպատակայինը: Հիմնականում հասարակության այն հատվածը, որի մոտ առկա է պատրիարխալ  քաղաքացիական մշակույթ, ավելի հակված է տնտեսական ակտիվության գոյատևման ստրատեգիային` մեր գյուղական բնակչությունն է այդպես, և իրենք տրամադրված չեն զարգացման ստրատեգիաներ որդեգրելուն, նույնիսկ, երբ իրենց  առաջարկվում է տնտեսական որևէ ծրագիր` զարգացման տրամաբանությամբ տանել, իրենք միևնույն է դա տանում են գոյատևման  ուղղությամբ: Եվ հենց  գոյատևումն է ինքնապահպանման  մտածողության ստերեոտիպ, քան դինամիկ կերպով զարգանալն ու փոխվելը:

Մշակույթում  կա` կոնստրուկտիվ  և դեստրուկտիվ ավանդույթներ հասկացություն: Կոնստրուկտիվ ավանդույթները  մշակույթին թույլ են տալիս փոխել իրենց, եթե դու ինքդ ես փոխում քո ավանդույթը, ապա զարգացնում ես այն` պահելով հիմքը, իսկ դեստրուկտիվ  ավանդույթը  կաշկանդում է զարգացումը` պահելով  հասարակությանը զարգացման նույն փուլի վրա, և հենց այստեղ էլ սկսում է աշխատել գոյատևման ստրատեգիան: Կարծում եմ, գաղափարախոսության զարգացման  ռազմավարությունը  պետք է ուղղված լինի ոչ թե դեպի անցյալ, այլ հաշվի առնվի ներկան ու ապագան: Իսկ ապագան  միտված է փոխվելուն, այլ բան  է, թե մենք ի՞նչն ենք պատրաստ փոխել:

Կան`  կայուն, փոփոխական և բազային ավանդույթներ, օրինակ,  ընտանիքը բազային ավանդույթ է, այսինքն ընտանիքի ձևը փոփոխական է, գերդաստանը փոփոխական արժեք է, այսօր մենք չունենք գերդաստաններ, բայց  չենք կորցրել մեր ինքնությունն ու մշակույթը: Ուզում եմ ասել, որ մշակույթը  զարգացող երևույթ է, ու պետք է  փորձենք գտնել էթնիկական ազգի և քաղաքացիական ազգի հատման կետը և դրանում  զարգացնենք  այն գաղափարները, որոնք առաջընթաց կապահովեն:

 

«Երեւակ» լրատվավերլուծական խումբ